Bà Minh Vân và các cháu. Ảnh gia đình cung cấp
Năm 1957, trong chuyến thăm đất nước Tiệp Khắc (cũ), Bác Hồ đã đến thăm trường Thiếu nhi Quốc tế, nơi có một số học sinh Việt Nam có hoàn cảnh gia đình đặc biệt đang theo học. Một cô bé 10 tuổi, vinh dự được Bác Hồ ôm trong lòng lúc chụp ảnh chung. Hơn 30 năm sau, tấm ảnh đó được Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh trao tặng lại cho cô bé đó như một món quà kỷ niệm….
Bà Đào Thị Minh Vân, sinh ra tại Hà Nội vào đúng “Đêm lịch sử Toàn quốc kháng chiến” 19-12-1946. Mẹ bà là liệt sĩ Hoàng Minh Phụng, hy sinh tại chiến khu Việt Bắc năm 1948 khi cô bé Vân mới được 14 tháng tuổi. Hơn 10 năm sau, cha của bà, liệt sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đào Phúc Lộc (tức Hoàng Minh Đạo) hy sinh trên đường đi công tác, trong một trận đánh đẫm máu với biệt kích Mỹ đúng vào đêm Noel năm 1969 tại Vàm Cỏ Đông.
Gặp bà Minh Vân trong buổi ra mắt cuốn tự truyện “Không thể mồ côi” kể về hành trình 70 năm cuộc đời với số phận đặc biệt của mình. Cuốn sách có câu: “Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, hành trình khẳng định ý nghĩa cuộc đời của mỗi người là sự vượt lên chính mình và phấn đấu không ngừng nghỉ cho cộng đồng và xã hội”.
Mẹ hi sinh khi mới hơn 1 tuổi, sau khi bà an táng được mấy ngày thì cha của bà Minh Vân cũng nhận nhiệm vụ đặc biệt lên đường vào Nam Bộ. Và lần chia tay đó cũng là lần chia tay mãi mãi của hai cha con. Cô bé Minh Vân được giao cho mẹ Kíu nuôi nấng. Người phụ nữ tư sản này là cơ sở bí mật hoạt động tình báo của ta thời đó.
Sau khi gửi Minh Vân về Hà Nội, với vai trò Trưởng phòng Phản gián thuộc Cục Tình báo Trung ương vừa được tổ chức lại, tháng 10-1948, ông Đào Phúc Lộc được Bộ Quốc phòng biệt phái vào miền Nam giữ vai trò Trưởng ban Quân báo Bộ Tư lệnh Nam Bộ.
Lúc hy sinh, ông Đào Phúc Lộc đang là Bí thư Phân khu I Khu Sài Gòn - Gia Định kiêm Chính ủy Lực lượng biệt động Sài Gòn. Trước đó, trong một thời gian dài, ông đã từng là người thiết lập nên cả một mạng lưới tình báo cách mạng ở miền Nam, từng giữ trọng trách Phó ban Binh vận Trung ương Cục. Đêm hy sinh, ông đang trên đường về Trung ương Cục dự Hội nghị. Trong hành lý mà ông mang theo có một bộ tài liệu tuyệt mật, độc bản đánh giá đầy đủ về thắng lợi, tổn thất, tương quan lực lượng giữa ta và địch sau Tết Mậu Thân 1968. Đó là tài liệu hết sức quan trọng với cả ta lẫn địch. Nếu đoạt được nó, chắc chắn phía địch sẽ triệt để khai thác, tuyên truyền để tạo ra sự phá hoại mang tính chiến lược đối với phong trào cách mạng và công cuộc giải phóng miền Nam.
Thế nhưng, hơn 5 năm sau ngày chiến tranh kết thúc, phía ta không tìm lại được tập tài liệu nhưng phía địch vẫn chưa bao giờ có được một câu, một dòng trong tập tài liệu mật đó. Đến tận phút cận kề cái chết, Đào Phúc Lộc vẫn dùng chút hơi thở cuối cùng để cất giấu hoặc tiêu hủy tài liệu, bảo vệ bí mật của Đảng, của cách mạng.
Nhưng phải tới gần 30 năm, sự hy sinh thầm lặng của liệt sĩ Đào Phúc Lộc mới được làm sáng tỏ. Sự kiên trì tìm kiếm, thu thập tài liệu suốt 23 năm của người con gái can trường Minh Vân cuối cùng đã có kết quả. Bà Minh Vân đã đi cả vạn cây số trong và ngoài nước, gặp gỡ hàng trăm người trong đó có những nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng để xác lập dấu ấn có thật của cha. Những bằng chứng cụ thể được các bạn chiến đấu của cha như Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh, nguyên Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nguyên Bộ trưởng Bộ Công an Mai Chí Thọ… xác nhận nên ông Đào Phúc Lộc được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1998 và Huân chương Hồ Chí Minh cao quý vào năm 1999.
Sau nhiều cuộc tìm kiếm hài cốt của ông Đào Phúc Lộc nhưng không có kết quả, với sự kiên trì, ý chí kiên định, tình yêu và lòng kính trọng vô bờ bến với cha, bà Minh Vân đã tìm thấy nơi yên nghỉ cuối cùng của người cha đáng kính.
Sau khi ông Đào Phúc Lộc hy sinh vài ngày, ông Năm Tờ, một người dân sống bằng nghề đóng giàn đáy trên sông Vàm Trảng, một nhánh chia nước từ sông Vàm Cỏ Đông đã phát hiện ra một xác chết đang trôi theo con nước. Lúc này, lính bảo an và dân vệ đang ráo riết tuần tra lục soát. Đoán chắc đó là cán bộ cách mạng, ông Năm Tờ đã cùng một số người dân ấp An Thới, xã An Hòa, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh tìm cách đánh lừa địch, giấu cái xác trên sông nhiều ngày. Đợi đến khi địch ngừng cuộc lùng sục, họ đã vớt thi thể lên, bí mật đưa về tẩm liệm, chôn cất trên phần đất của bà Tư Khánh, một người dân thôn An Thới. Ngôi mộ bí mật, không mộ chí.
Trong thời gian ông Đào Phúc Lộc hoạt động bí mật ở chiến trường miền Nam, thì ở miền Bắc, cô con gái Minh Vân thi thoảng mới nhận được một lá thư của cha mình. Trong đó, có một lá thư có dòng nhắn nhủ: “Ba đã nhận được tấm ảnh con ngồi trong lòng ông nội. Ba rất hạnh phúc và phấn khởi”. Thực ra, ông nội của Minh Vân đã mất từ lâu. Bức ảnh đó chính là bức ảnh Minh Vân ngồi trong lòng Bác Hồ lúc Bác sang thăm Tiệp Khắc. Nhưng vì bí mật nên nhà tình báo Đào Phúc Lộc chỉ được viết như thế.
Mãi đến sau này, khi đất nước đã thống nhất, Minh Vân vào Nam để thăm các đồng đội của cha mình. Một hôm, đồng chí Nguyễn Văn Linh đã mời Minh Vân đến, trao lại cho cô một tập tài liệu cá nhân của liệt sĩ Đào Phúc Lộc mà ông đã cẩn trọng gìn giữ hàng chục năm. Khi cầm lên một tấm ảnh, ông kể, vì bí mật chiến đấu trong vùng địch nên ba của Minh Vân đã gửi lại những tấm ảnh này cho Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh.
Tấm ảnh này Bộ Quốc phòng gửi vào cho ba của Minh Vân hồi đầu năm 1962. Giữa rừng sâu gian khổ hay dưới địa đạo tối tăm, bức ảnh này đã trở thành nguồn động viên to lớn đối với tất cả cán bộ, chiến sĩ tại cơ quan đầu não của cách mạng ở miền Nam. Với những cô chú có con em tập kết hoặc được gửi ra miền Bắc học tập, tấm ảnh càng quý giá. Nó đã giúp nhiều người tăng phần yên tâm, tin tưởng, rằng con em mình ở miền Bắc đang được Bác Hồ, Đảng, Chính phủ và đồng bào ngoài đó hết lòng quan tâm, chăm sóc. Với riêng ba Lộc của Minh Vân, đó là một vinh dự lớn. Minh Vân lúc đó chưa đầy 12 tuổi, là học sinh nhỏ nhất trong số 98 học sinh Việt Nam được gửi sang học tập tại trường Thiếu nhi Quốc tế của Tiệp Khắc.
Trong trí nhớ của Minh Vân vẫn còn nguyên cảm giác bồng bềnh khi được một cán bộ trong đoàn cán bộ cao cấp của Việt Nam đến thăm trường quốc tế trao quà của cha mình. Đến lúc chụp ảnh, ai cũng cố chen vào để được đứng gần Bác Hồ. Minh Vân bé quá, không làm sao chen được, suýt nữa đã òa khóc. Bất ngờ, người cán bộ chuyển thư và quà lúc nãy đã tìm, bế bổng Minh Vân lên và đặt cô bé ngồi vào lòng Bác. Lúc đó, cô bé Minh Vân chả còn tâm trí nào để ý đến bao nhiêu ánh đèn của máy quay phim, máy ảnh đang lóe lên liên hồi đến lóa cả mắt. Và phải tới mấy chục năm sau, Minh Vân mới biết đến sự tồn tại của bức ảnh và số phận đặc biệt của nó khi được chuyển tới tay mình.
“Giờ bác giao lại bức ảnh cho cháu. Cháu hãy sống xứng đáng với tư cách là người có mặt trong tấm ảnh. Ba cháu sẽ không mong gì hơn thế”- bà Minh Vân vẫn nhớ như in lời của bác Nguyễn Văn Linh lúc đó.
Từ khi vào công tác tại cơ quan Nhà nước, sau nhiều năm phấn đấu, Minh Vân cũng là một phụ nữ có vị trí nhất định. Nhưng khi đất nước bắt đầu chuyển từ bao cấp sang kinh tế thị trường bà lại chuyển sang kinh doanh thương mại. Lúc đó, bà chỉ nghĩ mình phải làm sao để có đủ khả năng nuôi con mình cho đàng hoàng, con cái phải được ăn học tử tế, khi đó bà lao vào công việc, lao vào kiếm tiền. Có rất nhiều ý kiến trái chiều khi đó, nhưng ủng hộ bà thì ít mà trách cứ bà thì nhiều. Tuy nhiên, bằng bản lĩnh vốn có, bằng sự nhạy bén bà đã chấp nhận tất cả. Giờ đây, cuộc đời đã bù lại cho bà Minh Vân, 4 mẹ con bà đã đùm bọc sẻ chia với nhau để vượt qua những ngày khốn khó. Cuộc sống của 4 mẹ con cùng đàn cháu ngoại giờ đã đàng hoàng, yên ổn đúng như lời chia sẻ của bà: “Tôi không chỉ là một “đứa trẻ mồ côi” như người ta nhầm tưởng. Hay nói đúng hơn, tôi không thể mồ côi dễ dàng như chiến tranh đã làm sự chết chóc và bất hạnh với bao người”.
Thông điệp về sự nhân văn, khổ đau và hạnh phúc
Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng cho biết: NXB CAND vừa ấn hành xong tự truyện “Không thể mồ côi” của bà Minh Vân, con gái của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, nhà tình báo Đào Phúc Lộc (bí danh Hoàng Minh Đạo). Tôi được vinh dự chắp bút gần 500 trang sách về cuộc đời đầy thăng trầm biến động theo lịch sử của bà với từng cung bậc khác nhau. Dưới con mắt của một cô bé, góc nhìn của một nữ sinh sống trong thời bao cấp của cuộc kháng chiến chống Mỹ; cảm nhận của một phụ nữ trưởng thành trong thời kỳ quá độ đất nước chuyển đổi từ bao cấp sang kinh tế thị trường; và sau cùng là tâm sự của một người đàn bà từng trải cuộc đời với con cháu mình; những điều tâm huyết nhất gửi lại mai sau. Và dưới góc độ ấy, “Không thể mồ côi” muốn gửi đến bạn đọc những bài học sâu sắc và nhân văn về tình người, tình đời, về khổ đau, hạnh phúc… mà mỗi chúng ta sẽ tự chiêm nghiệm cho mình.
Theo phapluatxahoi.vn
Comments[ 0 ]
Post a Comment