Những phát biểu của Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội của Quốc hội mới là vấn đề dân chúng quan tâm.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp đã thẳng thắn, Quốc hội - người chịu trách nhiệm cao nhất về nợ công, và người dân - chủ thể phải đóng thuế và trả nợ cuối cùng gần như vẫn đứng ngoài quy trình ODA, đấy mới là vấn đề đáng lo ngại.
Theo khái quát của đại biểu Nga, ODA là nguồn hỗ trợ phát triển chính thức, đến nay, ngoại trừ một tỷ lệ nhỏ viện trợ không hoàn lại thì phần nhiều là cho vay ưu đãi có điều kiện. Qua hơn 20 năm, Việt Nam thu hút gần 78 tỷ USD, bình quân 3 tỷ USD/năm. Đến GDP, đến nợ công, nợ xấu…Còn Quốc hội thì sao? Theo ĐB Lê Thị Nga thì 20 năm chúng ta vay vốn ODA, Quốc hội chưa hề giám sát. Nếu thế, đây là điều thực sự gây “sốc” cho hàng triệu cử tri.
Chính phủ đã rất nỗ lực và kết quả nguồn vốn này đã đóng góp tích cực vào phát triển kết kinh tế- xã hội. Tuy nhiên, thực tế đã phát sinh nhiều bất cập, thậm chí vi phạm và tội phạm. Thất thoát, lãng phí, tham nhũng trong nhiều dự án ODA đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng công trình, làm mất uy tín của Việt Nam đối với nhà tài trợ. Thế cho nên có chuyện làm 1 km đường cao tốc ở ta mới tốn đến 12 triệu USD, mà vừa làm xong đã nứt toác, trong khi ở Mỹ người ta làm một km cũng loại đường ấy chỉ tốn có 4,5 triệu USD; ở Trung Quốc chỉ tốn 5 triệu USD.
Vì thế nên chúng ta mới có công trình văn hóa xây dựng hết những 3.200 tỷ nhưng xây dựng xong rồi thì để cho thuê làm đám cưới. Có làng văn hóa xây dựng hết 3.200 tỷ nhưng xây dựng xong rồi thì để… thả bò.
Thế nên Bộ trưởng Bộ GT-VT Đinh La Thăng chỉ mới rà soát mấy công trình giao thông trọng điểm mà đã cắt giảm được tới 40.000 tỷ đồng.
Điển hình như các vụ: PMU 18, vụ Huỳnh Ngọc Sỹ, vụ nghi vấn tiêu cực tại dự án Danida (Đan Mạch) năm 2012 và vụ JTC trong ngành đường sắt gần đây.
Đáng lưu ý, tuy có nhiều cơ chế kiểm tra, giám sát, nhưng những vụ vi phạm lớn lại chỉ được phát hiện do phía nước ngoài.
Từ quan điểm việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ODA là hết sức cấp bách, nhất là trong tình hình nợ công và tham nhũng hiện nay, bà Nga đã đi sâu phân tích nhiều vấn đề cụ thể về cả hàng lang pháp lý và trách nhiệm giám sát của Quốc hội,
Các quy định điều chỉnh ODA hiện nay của Việt Nam theo bà Nga là phức tạp, phân tán, hiệu lực pháp lý thấp, lại vừa có khả năng thực hiện tùy nghi.
Việc "đảm bảo công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình" trong nghị định của Chính phủ về ODA chỉ dừng ở nguyên tắc mang tính tuyên ngôn, chưa cụ thể hóa hết vào quy trình ODA, dẫn đến chưa ngăn chặn tình trạng xin - cho, "cò dự án", tiêu cực, tham nhũng.
“Đáng lưu ý, pháp lý về ODA bộc lộ hai điểm yếu rất cơ bản là: Quốc hội - người chịu trách nhiệm cao nhất về nợ công, và người dân - chủ thể phải đóng thuế và trả nợ cuối cùng gần như đứng ngoài quy trình ODA”, đại biểu Nga chỉ rõ.
Bà Nga kiến nghị Quốc hội ban hành luật quản lý, sử dụng vốn ODA, theo đó chú trọng quy định chặt chẽ tiêu chí chấp nhận vốn ODA; công khai, minh bạch toàn bộ số vốn, công khai các dự án và quy trình phân bổ, buộc phản biện độc lập trước khi quyết định. Đồng thời quy định về trách nhiệm của Quốc hội, về quyền của người dân, mặt trận, báo chí, hiệp hội chuyên ngành trong quá trình quyết định và thực thi ODA.
Trong vai trò đại diện cho dân, đại biểu Nga cũng cho rằng, với tư cách là một phần của đầu tư công và nợ công, lại tác động đến vị thế và uy tín quốc gia, nhưng những năm qua, cả về pháp lý cũng như thực tế, trách nhiệm giám sát của Quốc hội về ODA đã chưa được coi trọng.
Thực tế là 20 năm qua, mặc dù đã xảy ra không ít vụ gây chấn động dư luận, nhưng Quốc hội chưa một lần giám sát tối cao về ODA. Với tư cách là các cơ quan chuyên môn của Quốc hội phụ trách về kinh tế, ngân sách nhưng Ủy ban kinh tế và Ủy ban Tài chính Ngân sách cũng chưa lần nào giám sát chuyên đề này, đại biểu Nga nêu rõ.
Những kiến nghị rất sát thực này đến nay vẫn chưa được tiếp thu đầy đủ, được bà Nga nhấn mạnh là một nguyên nhân không nhỏ góp phần làm cho những bất cập, sai phạm trong dùng ODA chậm được khắc phục, góp phần đẩy nợ công lên sát ngưỡng mất an toàn.
Đề nghị của đại biểu Nga là Quốc hội tiến hành giám sát ODA, chỉ ra những khiếm khuyết trong chính sách, những nhóm lợi ích liên quan đến ở cả trong nước và nước tài trợ phân tích những mặt lợi và bất lợi của ODA, từ đó đề xuất chiến lược sử dụng có chọn lọc theo lộ trình giảm dần, tiến đến chấm dứt ODA.
Bất cứ quốc gia nào, nếu phụ thuộc lâu dài vào ODA thì đó là thất bại của chiến lược phát triển. Với quan điểm này, kiến nghị thứ ba được đại biểu Nga nhấn mạnh là Việt Nam cần sử dụng ODA có chọn lọc, hạn chế và có lộ trình chấm dứt ODA trong tương lai gần.
Cũng đề cập đến vấn đề trên, ĐB Nguyễn Văn Hiến (Bà Rịa - Vũng Tàu) đặt câu hỏi: “Tại sao người ta lại lăn xả vào để làm 1 km đường, để xây dựng một cây cầu, nhỏ thôi, là đã có thể trở nên giàu có?”.
Chưa có vị ĐBQH nào trả lời hay dám trả lời câu hỏi đó. Nhưng nhân dân thì trả lời được ngay. Đường sá, cầu cống… phần lớn được xây dựng từ tiền đi vay ODA. Mà tiền đi vay, thì tha hồ lãng phí, tha hồ xà xẻo, tha hồ lại quả phần trăm phần nghìn.
Nợ công đã ở mức 64% GDP, ngấp nghé mức báo động đỏ (vượt quá 65% GDP) rồi. Tại phiên họp thường kỳ tháng 10 vào ngày 29/10 vừa qua, Chính phủ đã bảo đảm nguồn ngân sách để trả nợ công là không quá 25% tổng chi ngân sách.
Đã phải dùng đến 70% tổng thu ngân sách để chi thường xuyên. Lại thêm 25% để trả nợ. Thì còn được mấy phần trăm nữa để chi đầu tư phát triển? Vì vậy, chỉ còn trông chờ vào ODA. Nhưng, với cung cách quản lý như hiện nay là có vấn đề.
Comments[ 0 ]
Post a Comment