Chiềng Chạ
Tôi nhận thông tin Đèn Cù 2 của Trần Đĩnh được NXB Người Việt cho ra đời vào đúng vào ngày hiến chương các nhà giáo Việt Nam 20.11 chợt nghĩ đến câu "Điếc không sợ súng". Sự liên tưởng này của tôi không nhắm đến việc ám chỉ việc chỉ cần Đèn Cù 1 ra đời thì nhà chức trách có thể xử lý Trần Đĩnh, điều tôi đang muốn nói đến là cái mà nhiều người đã cảm nhận được ở Đèn Cù 1 thì nên chăng Đèn Cù 2 không nên được ra đời. 
Làng Văn không chỉ ở Việt Nam mà thế giới đã có một thứ quy luật bất thành văn rằng, nghề văn là một nghề đặc biệt và dị thường; nó phụ thuộc nhiều vào tài năng và nguồn cảm hứng có được hơn là sự "cố đấm ăn xôi' thông thường. Hay nói cách khác, người ta không thể lấy sự miệt mài và cố gắng không ngừng nghỉ để giải quyết, bù đắp cho sự thiếu vắng tài năng, cảm hứng. Đấy cũng chính là lí do đó là nghề của một số người thay vì của đại đa số người. Cũng trên nền cái quy luật được gọi tên "đặc thù" đó, một nhà văn ở thời điểm này họ có thể tạo ra một kiệt tác, nhưng ở thời điểm khác thì những điều họ viết ra không hơn gì đống giấy vụn vô giá trị. Cho nên, rất hiếm khi thấy một nhà văn có thể thành công ở nhiều giai đoạn khác nhau, nhất là đứng trước những đổi thay có tính bước ngoặt. Hãy nhìn các nhà văn thành danh trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Pháp, Chống Mỹ như Nguyên Ngọc, Nguyễn Khải khi đã bước vào giai đoạn đổi mới thì sẽ không khó để công nhận cái thực thi đóng đinh vào làng văn Việt.
Không ít nhà văn đã không an phận với cái thực tế đã có những cái kết không được hậu. Những tác phẩm ra đời sau một giai đoạn khác đã bị bạn văn, người thưởng văn chê là nghèo nàn, thiếu sức sống, là không có cảm hứng và thủ pháp nghệ thuật thiếu nét riêng biệt...vân vân và vân vân. Vì vậy, thay vì cứ đi chứng minh cho cái điều xem chừng khó chấp nhận ấy, rất nhiều nhà văn thành danh đã chấp nhận dừng lại và sống với ánh hào quang từ quá khứ. Và suy cho cùng, so với cái đời người hữu hạn và vô bằng thì đó âu cũng là phương cách vẹn toàn nhất, đặc biệt là trong bối cảnh người ta thích phê bình hơn là thưởng văn!!!! Nữ nhà văn người Anh J. K. Rowling, người viết nên bộ truyện Harry Potter có thể xem là Nhà văn tiêu biểu cho việc chấp nhận sự dừng chân dù không muốn đó bởi, với một cái kết có vẻ chưa được tận cùng nhất ở Bộ thứ 7 ( Harry Potter and the Deathly Hallows(Harry Potter và Bảo bối tử thần) thì rất nhiều người (kể cả người thân, bạn văn của bà) khuyên bà nên viết tiếp nhưng bà đã nhất quyết từ chối. bộ truyện Harry Potter dừng lại bộ thứ 7 khiến công chúng thất thỏm, bù lại J. K. Rowling lại có thể sống lâu, sống bền vững trong công chúng mặc cho sau bà cũng chứng kiến không ít người đã thành danh tương tự.
Nói ra những điều trên đây có vẻ hơi dài dòng và chắc sẽ có người hỏi tôi rằng, nó có bao nhiều % mối liên hệ với sự kiện Đèn Cù 2 của Trần Đĩnh ra đời cách đây vài hôm? thì xin thưa rằng, nó chính là cái cốt lõi mà tôi đang nói đây. Có lẽ Trần Đĩnh không có một thứ tố chất nào để được "nương nhờ' dưới cái danh xưng mang tên Làng Văn và Đèn Cù 1 cũng không thể gọi là cái tác phẩm thành công đối với ông này. Nó có chăng thu hút một bộ phận công chúng bởi kiểu nói ngược được phản ánh trong tình tiết của chính nó (Xem thêm: "ĐÈN CÙ" CỦA TRẦN ĐĨNH, BÓC MẼ "ĐÈN CÙ" CỦA TRẦN ĐĨNH); ngoài ra Đèn Cù 1 của Trần Đĩnh không có thêm bất cứ sự khác biệt nào trong đó. Thử hỏi rằng, đó có phải là một tác phẩm văn học hiện thực phê phán không khi để tạo ra một sự xuyên suốt được cho là cần thiết cho ý đồ của chính mình, Trần Đĩnh đã chấp nhận "phịa" ra một chi tiết mà nếu đối chiếu vào lịch sử chắc sẽ rõ thêm nhiều điều: "Còn tệ hơn, ở chi tiết đấu tố cụ thân sinh ông Phan Đăng Lưu (một chí sỹ cách mạng tiền bối). Trần Đĩnh viết “Chu Văn Biên (đội cải cách) ký lệnh xử tử bất kỳ ở đâu. Chính hắn sai trói gô bố đẻ của Phan Đăng Lưu là Phan Đăng Tài, lùa ông cụ vào đòn ống khiêng lên trại tù rồi sau cụ chết mất xác. Khi bị khiêng đi, cụ cứ chửi chúng mày khốn nạn, thằng Lưu kia, mày theo cộng sản để cho đàn em cộng sản của mày đối xử với tao thế này à? Du kích khiêng ông cụ lại đánh đá ông cụ...". Sự thật, Trần Đĩnh đã phịa ở chi tiết "bố đẻ của Phan Đăng Lưu là Phan Đăng Tài". Cụ Phan Đăng Tài mãi sau này, những năm 1980, vẫn còn biên soạn sách. Trong đó, có thể kể đến những bộ về ca dao tục ngữ. Cụ Phan Đăng Tài là cha ruột của nhạc sĩ Hồng Đăng. Và đồng thời, cũng là cha ruột của một phóng viên ở báo Nhân Dân (cơ quan cũ của Trần Đĩnh và Bùi Tín). Cụ Phan Đăng Tài chỉ là ngang hàng với cụ Phan Đăng Lưu. Là anh em, không phải cha/chú/bác của Phan Đăng Lưu'.
Đèn Cù 1 của Trần Đĩnh cũng rơi vào một tình huống mà chắc không mấy người cha đẻ lại ưa điều này. Thay vì đi thưởng lãm nó đúng nghĩa một tác phẩm văn chương thì người đọc lại ưa "bóc mẽ' để tìm ra những cái chưa đúng, cái mà Trần Đĩnh đã cho lòng hận thù của mình vào để viết nên. Với Trần Đĩnh đó có thể là một sự bất công nhưng với nền văn học và công chúng thưởng lãm nó thì lại hết sức cần thiết. Bởi không lẽ vì văn học, vì danh dự của một con người mà chúng ta chấp nhận cả những thứ giả dối, được thêu dệt và nó sẽ làm hoen ố tất thảy giá trị đang được xã hội tôn vinh.
Có một điều tôi tin chắc rằng, Trần Đĩnh đã tiếp cận được những thông tin phản biện trái chiều đó nhưng dường như nó vẫn ngoài tai vị tác giả vốn quá quen với lời khen có cánh này. Cho nên, thật là dễ hiểu Đèn Cù 2 ra đời trong sự vô thức và có phần mộng mị như thế. Chỉ thương cho Trần Đĩnh cứ mải chiều lòng mấy vị khách văn chương ưa nổi loạn để rồi ông ta cứ viết để đánh mất mình và tự huyễn hoặc mình rằng người ta sẽ tiếp cận Đèn Cù 2 như cái lần Đèn Cù 1 ra đời mà không hiểu rằng, người đọc đã thấy được gì ở Đèn Cù 1. Suy cho cùng dù không được gọi là Nhà văn đúng nghĩa như
J. K. Rowling, Nguyên Ngọc hay Nguyễn Khải nhưng Trần Đĩnh vẫn không thể nào vượt qua nổi cái quy luật đau lòng với Làng Văn, dù đó là cách đánh lừa "cảm giác" người đọc ở những giây phút đầu tiên./.
Comments[ 0 ]
Post a Comment