Mẹ ĐốpDẫu biết các tiểu tiết là thứ nguyên liệu để góp nhặt nên một câu chuyện lớn và đành rằng trong chuyện tranh luận thì việc để ý quá sâu hoặc sử dụng các tiểu tiết để bắt bẻ người khác là chuyện nên tránh. Tuy nhiên, khi đọc bài viết của VOA (Đài tiếng nói Hoa Kỳ) về trường hợp Nguyễn Quang Lập thì tôi không thể không phản ứng với những thứ mà ta vẫn quen cho là tiểu tiết ấy.
"Nhà văn Nguyễn Quang Lập bị bắt trong chiến dịch đàn áp của Hà Nội" sẽ chẳng có gì đáng nói nếu đằng sau cái tên Nguyễn Quang Lập (Blog Quê Choa) và Hồng Lê Thọ (Người lót gạch) còn có một dãy các tên tuổi khác nhưng cái đáng tiếc ở đây là chỉ với hai con người, hai trường hợp phạm tội dẫn đến bị bắt mà tác giả nói riêng, Nhà đài VOA lại xem đó là "một chiến dịch" thì hình như họ yếu cả về nhãn quan viết, bình luận về chính trị và thiếu cả phông nền về ngôn ngữ học (ít nhất là trên phương diện ngôn ngữ tiếng Việt).
Báo chí là lĩnh vực đặc thù mà không phải ai cũng có thể thích là thực hiện. Đối tượng thưởng thức rộng lớn cùng chức năng định hướng dư luận và định hướng giá trị đòi hỏi ở những "Nhà báo" không chỉ có kỹ năng viết lách và cả tâm thế của một người đại diện cho tiếng nói của công chúng. Và dù muốn có một phép so sánh, một sự dụng công trong đánh giá bao nhiêu phần trăm cho kỹ năng viết lách và bao nhiêu phần trăm còn lại cho các kỹ năng khác nhưng chưa ai dám đặt hai yếu tố đó riêng biệt. Từ điều này, tôi cho rằng, VOA đã yếu toàn diện trong việc đăng tải thông tin nói trên.
Tôi xin được nói đến cách dùng từ ngữ của Nhà đài này: Phàm những người làm báo đều hiểu giá trị và cả những tác động hai chiều của việc sử dụng ngôn từ. Họ sẽ được đánh giá cao, được người làm nghề biết đến nếu họ biết sắp đặt và sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, đúng ngữ cảnh nhưng nó sẽ là tai hại nếu bản thân người dùng có cố gắng gán ghép từ ngữ đó vào một ngữ cảnh không phù hợp. Hai chữ "Chiến dịch" như trong tiêu đề bài viết của VOA là một ví dụ mang tính điển hình. Tôi tin rằng, nhiều người sẽ đồng quan điểm với tôi: Hai cá nhân chưa thể làm nên "Một chiến dịch", hay nói cách khác, nó còn quá ít với để trở thành một số đông và cũng chưa thể là những nhân tố chính, yếu để quy kết, đánh giá một hiện tượng đang hiện hữu trong xã hội.
Trong bài viết của Nhà đài VOA có đoạn: "Đây là vụ bắt giữ blogger lần thứ nhì trong vòng một tuần ở Việt Nam. Thứ Bảy tuần trước, blogger Hồng Lê Thọ đã bị bắt vì đăng tải những bài viết mà Bộ Công an ở Hà Nội nói là “có nội dung xấu” về nhà nước". Không cần một sự bình luận nào thêm thì cũng đủ thấy, chưa có thể kết luận điều gì về hai Blogger bị bắt nói trên. Và nếu theo cái mạch logic thường thấy đó thì sau khi Hồng Lê Thọ và Nguyễn Quang Lập bị bắt vào đúng ngày thứ 7 và cách nhau đúng có 1 tuần thì tuần tiếp theo chắc phải có thêm một nhân vật mới vào tù cùng tội danh, hành vi với Lập và Thọ....Nhưng kể từ sau cái ngày Nguyễn Quang Lập bị bắt thì không có thêm một trường hợp nào tương tự như thế; Nghĩa là cái "Chiến dịch" đã bị đứt đoạn vào đúng cái thời khắc ấy mà không có thêm một diễn biến nào. Và phải chăng, thay vì việc sử dụng từ ngữ "Chiến dịch" dựa trên số lượng cũng như mức độ thì hình như Nhà đài VOA đang bị cảm quan và tình cảm cá nhân chi phối? Họ xem trọng Hồng Lê Thọ (Một GS, Việt Kiều Nhật hồi hương) và Nguyễn Quang Lập (Một nhà văn, một Blogger có tiếng tại Việt Nam) nên dễ bị ngộ nhận như thế.
Sự khiên cưỡng này vì thế dù được cộng thêm cái lí do rất quen thuộc: "Sự lên tiếng của Hoa Kỳ" cũng không có một kết quả tích cực hơn: "Những vụ bắt giữ này diễn ra trong lúc Hoa Kỳ và các tổ chức nhân quyền quốc tế không ngớt kêu gọi Việt Nam cải thiện thành tích nhân quyền. Trong bài diễn văn tại Quốc hội Mỹ hồi tháng 6, đặc sứ về dân chủ của Bộ Ngoại giao Mỹ, ông Daniel Bauer, mô tả vụ đàn áp blogger ở Việt Nam là một phần của “xu thế xuống cấp kéo dài cả năm”. Đó cũng là hệ quả tất yếu của một cách diễn đạt và luận suy không hợp lý từ trước; và nó cũng giống như niềm tin của dân làng dành cho người Chăn cừu trong câu chuyện dân gian của một quốc gia Đông Âu: Sẽ không ai đủ niềm tin để theo dõi hết câu chuyện nếu ngay từ đầu nó đã vấp phải những cái lỗi cơ bản nhất./.
Comments[ 0 ]
Post a Comment