BỎ CẤM VẬN CU BA - TOAN TÍNH CHIẾN LƯỢC NHIỀU MỤC ĐÍCH CỦA MỸ

Mõ Làng

Một số hãng truyền thông phương Tây và không ít báo chí trong nước đã tung hô cử chỉ bình thường hóa quan hệ của Mỹ với Cu Ba, coi đây như là một hành động thiện chí của Tổng thống Mỹ Obama. Họ còn vống lên rằng đấy là ân huệ mà nước Mỹ thù địch đã ban phát làm người dân Cu Ba hân hoan. Cu Ba nên biết ơn Mỹ và hãy nắm bắt lấy cơ hội hiếm hoi đó. Thực chất, đấy là một toan tính chiến lược với nhiều mục đích của Mỹ.

Nhìn lại 53 năm ý chí bóp chết Cu Ba của Mỹ

Sự kiện Vịnh Con Lợn diễn ra từ 17-19/4/1961 là một nỗ lực bất thành của lực lượng những người Cuba lưu vong do CIA huấn luyện để xâm chiếm miền nam Cuba với sự hỗ trợ của chính phủ Hoa Kỳ, nhằm lật độ chính phủ của Fidel Castro ở Cuba.

Cuộc chiến đã làm 114 người Cuba lưu vong và 4 phi công Mỹ thiệt mạng trong chiến đấu. Quân đội chính phủ Cuba mất 176 người, chưa kể nhiều thường dân bị thiệt mạng trong các cuộc không kích. Khoảng 1.200 quân lưu vong bị bắt làm tù binh.

Đến năm 1962, chính quyền Tổng thống Mỹ John F. Kennedy tuyên bố cấm vận kinh tế hoàn toàn với Cu Ba. Năm 1966, Tổng thống Lydon B Johnson thông qua đạo luật cho phép người Cu Ba định cư tại Mỹ và được cấp quyền cư trú, có quyền công dân. 1996 Mỹ thông qua đạo luật Helms-Burton tiếp tục duy trì cấm vận kinh tế với Cu Ba, ngăn cấm và xử lý nặng đối với các nhà đầu tư nước ngoài làm ăn với Cu ba, nhưng Đạo luật này vẫn không làm cho Cu Ba nao núng. Năm 1997, Mỹ tuyên bố nới lỏng lện cấm trên lĩnh vực du lịch với Cu Ba theo đề nghị của Giáo Hoàng Paul Đệ nhị nhân chuyến thăm Mỹ. Năm 1998, Tổng thống Bill Clinton cho phép nới lỏng kiểm soát trong lĩnh vực vận chuyển hàng cứu trợ, lương thực, cứu trợ nhân đạo và chuyển một số ngoại hối về Cu Ba. Năm 2003, Tổng thống Goerge W Bush ra tuyên bố thắt chặt lện trừng phạt Cu Ba kể cả lĩnh vực du lịch, kiểm soát hàng hóa giữa hai nước. Năm 2009, Tổng thống Obama gỡ bỏ lệnh cấm du lịch đối với người Mỹ gốc Cu Ba, được gửi kiều hối về nước và đồng ý cho các công ty tin học, điện tử được phép đầu tư tại Cu Ba.

Sau bao nhiêu năm cấm vận mọi mặt hòng bóp chết, gây đói nghèo, bần cùng hóa người dân để họ mất lòng tin và đi đến kích động nhân dân Cu Ba đứng lên lật đổ chính quyền và buộc Cu Ba phải theo Mỹ nhưng đã thất bại. Một nước Cu Ba tuy nhỏ bé nhưng anh dũng kiên cường, đã và mãi khẳng định lại lập trường không bao giờ từ bỏ chủ quyền cũng như con đường mà nhân dân Cu-ba đã chọn, tiếp tục xây dựng đất nước XHCN công bằng và phồn vinh. 

Cấm vận của Mỹ đối với Cu Ba bị thế giới lên án, kể cả đồng minh thân cận của Mỹ. Ngày 28-10- 2014, Ðại Hội đồng LHQ khóa 69 đã thông qua nghị quyết "Sự cần thiết phải chấm dứt lệnh cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính của Mỹ chống Cu-ba". Với tỷ lệ áp đảo 188 phiếu thuận, hai phiếu chống (của Mỹ và Ixraen) và ba phiếu trắng, đây là lần thứ 23 liên tiếp Ðại hội đồng LHQ ra nghị quyết yêu cầu Chính quyền Mỹ dỡ bỏ các biện pháp phi lý áp đặt hơn 50 năm qua với Cu-ba.

Ngày 08-12-2014, Lãnh đạo 15 nước thành viên tổ chức Cộng đồng Caribê (CARICOM), tại Hội nghị thượng đỉnh đã thúc giục Mỹ chấm dứt lệnh cấm vận kinh tế "phi nghĩa" kéo dài suốt 53 năm qua nhằm vào Cu Ba. Cũng tại hội nghị này, một lần nữa Cu Ba khẳng định lập trường kiên định của mình và cũng “để mở cửa” sẵn sàng rộng lượng đàm phán để giải quyết bất đồng. Bộ trưởng Ngoại giao Cu-ba B.Rô-đri-ghết khẳng định: “lập trường của Cu-ba sẵn sàng hợp tác giải quyết bất đồng với Mỹ thông qua con đường đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác trong các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm nhưng không bao giờ từ bỏ chủ quyền cũng như con đường mà nhân dân Cu-ba đã chọn, tiếp tục xây dựng đất nước XHCN công bằng và phồn vinh”.

Sau những nỗ lực nửa thế kỷ nhằm tiêu diệt một nước Cu Ba XHCN nhỏ bé nằm ngay sát nách mình, Mỹ đã thất bại hoàn toàn và buộc phải quay lại gỡ bỏ cấm vận, bình thường hóa quan hệ với Cu Ba. Tổng thống Mỹ phải thú nhận thất bại: “Những gì diễn ra trong hơn 50 năm qua cho thấy việc cấm vận không hiệu quả. Đã đến lúc phải có một cách tiếp cận mới”.

Nước cờ chiến lược của Nga ở Caribe

Sau những năm tháng khủng hoảng, nước Nga đã vươn lên khẳng định lại vị thế cường quốc của mình. Để chặn lại sự trỗi dậy của Nga, Mỹ thúc đẩy EU mở rộng về phía Đông, triển khai thêm các căn cứ quân sự áp sát Nga, gây nên sự kiện khủng hoảng Ukraina để áp đặt những biện pháp chống Nga.

Tất nhiên, người Nga đã không ngồi yên. Hãy nhớ lại cuộc viễn du châu Mỹ của Tổng thống Nga Putin hồi tháng 7 năm nay. Với điểm đến đầu tiên là La Habana, điểm dừng chân khởi đầu chuyến công du đến các nước châu Mỹ Latinh, gồm Cuba, Argentina và Brazil Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có những động thái được đánh giá là nhằm khôi phục lại vị trí địa quân sự chiến lược nhằm đối phó với Mỹ.

Trước chuyến công du “chiến lược” trên của ông Putin, Quốc hội Nga ngày 4/7 đã bỏ phiếu thông qua việc xóa bỏ 90% khoản nợ trị giá hơn 35 tỷ USD mà Cuba đã vay từ thời Liên Xô trước đây, đồng thời phê duyệt đề xuất dùng khoản còn lại cho chính các dự án đầu tư tại quốc gia này.

Trong chặng dừng chân kế tiếp vào ngày 12/7, Tổng thống Putin đã sang thăm Argentina và có cuộc hội đàm với người đồng cấp Cristina Fernandez de Kirchner. Ông Putin hy vọng kết quả cuộc hội đàm này sẽ mở ra những cơ hội mới cho việc xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước vì "Argentina hiện nay là một trong những đối tác hàng đầu của Nga ở Mỹ Latinh."

Nga đã ký thỏa thuận hợp tác năng lượng với Argentina, theo đó tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc doanh Rosatom (Nga) đã đề nghị nhận thầu xây dựng hai nhà máy điện hạt nhân mới tại quốc gia này. Ông Putin cho hay Nga có công nghệ tiên tiến với các trung tâm hạt nhân hoạt động hiệu quả về kinh tế, đáp ứng các yêu cầu về môi trường và an ninh.

Nga và Argentina cũng ký thỏa thuận về sử dụng năng lượng hạt nhân vì các mục đích hòa bình và hy vọng sẽ tạo ra cơ sở vững chắc cho sự hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này.

Trong khi đó, Tổng thống Argentina Fernandez cho biết, phái đoàn Nga đã đi thăm mỏ khai thác khí đá phiến Vaca Muerta (ở miền Nam Argentina). Vaca Muerta được đánh giá là một trong những mỏ có trữ lượng khí đá phiến lớn nhất tại Tây bán cầu, và có thể tăng gấp đôi sản lượng năng lượng của Argentina trong 10 năm tới.

Điểm nhấn đáng chú ý tiếp theo trong chuyến công du Mỹ Latinh lần này của ông Putin là cuộc hội đàm với Tổng thống Brazil Dilma Roussef vào ngày 14/7. Nga và Brazil đã ký bảy văn kiện nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, công nghệ, năng lượng và y tế. Trong đó nổi bật là kế hoạch hành động hợp tác kinh tế và thương mại các năm 2014-2015, theo đó hai bên đề ra mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD/năm.

Ông Putin cho hay Brazil là bạn hàng lớn nhất của Nga tại Mỹ Latinh, mặc dù trong những năm gần đây kim ngạch thương mại song phương có sụt giảm. Năm 2013, kim ngạch thương mại giữa Nga và Brazil ở mức 5,56 tỷ USD. 

Theo ông Putin, Nga và Brazil đã có sự thống nhất trong "các vấn đề quốc tế chủ chốt." Hai quốc gia này có tiềm năng kinh tế thực sự rất lớn và hiện đã có hàng loạt dự án đầu tư thành công, trong đó có lĩnh vực năng lượng, kỹ thuật, dược phẩm.

Về phần mình, bà Rousseff tuyên bố Brazil đang hướng tới xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài với Nga, không chỉ trong lĩnh vực kinh tế, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc Brazil và Nga tăng cường phối hợp hành động tại Nhóm các nước giàu và nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (G20). 

Nước Nga khôi phục căn cứ quân sự cận kề nước Mỹ

Trong lịch sử chiến tranh lạnh, tháng 9 năm 1962, chính phủ Cuba và Liên Xô bắt đầu bí mật xây dựng các căn cứ trên đất Cuba để khai triển một số tên lửa đạn đạo hạt nhân tầm trung có khả năng đánh trúng đa số các mục tiêu trên Hoa Kỳ lục địa. Hành động này xảy ra sau sự kiện Hoa Kỳ triển khai tên lửa Thor IRBM trên đất Vương quốc Anh vào năm 1958 và tên lửa Jupiter IRBM trên đất Ý và Thổ Nhĩ Kỳ năm 1961; tổng cộng có hơn 100 tên lửa do Hoa Kỳ chế tạo có khả năng đánh trúng Matxcova bằng đầu đạn hạt nhân. Cuộc phong tỏa chính thức kết thúc lúc 18h45 giờ miền Đông Hoa Kỳ ngày 20 tháng 11 năm 1962 khi Mỹ thỏa thuận tháo dỡ các tên lửa đạn đạo đã được khai triển ở châu Âu.

Để đối phó với Mỹ, Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 11/7/ 2014 vừa qua đã khởi động chuyến công du kéo dài sáu ngày đến các nước châu Mỹ Latinh, gồm Cuba, Argentina và Brazil - động thái được đánh giá là nhằm đối phó với việc phương Tây cô lập Nga vì liên quan tới tình hình bất ổn hiện nay ở Ukraine.

Trong chuyến đi đó, Nga đã đạt được thỏa thuận với Cu Ba sử dụng lại căn cứ quân sự Lourdes, phía nam Havana. 

Điểm đặc biệt của căn cứ Lourdes cách bờ biển nước Hoa Kỳ chỉ có 167Km và có khả năng theo dõi toàn bộ hệ thống viễn thông của Hoa Kỳ trong khu vực. Căn cứ này được đưa vào sử dụng năm 1967, thời điểm nóng nhất của chiến tranh lạnh và kết thúc sử dụng vào năm 2001 khi ông Putin lên làm tổng thống Nga. Với hợp đồng mới ký kết gần đây, Nga sẽ tái sử dụng và Cuba sẽ được xóa 90% trong khoản nợ tổng cộng lên tới 32 tỷ USD. 

Căn cứ Lourdes trước đây có khoảng 3000 chuyên gia làm việc về do thám, nghe lén và được coi là tai mắt của Liên Xô tại Cuba. Việc Nga tái sử dụng được coi như là đòn giáng trả của Nga về việc NATO tăng cường quân sự gần biên giới Nga và đây chính là điều mà nhà trắng lo sợ nhất. Việc kéo Cuba ra khỏi vòng ảnh hưởng của Nga về mặt chính trị và quân sự, ra khỏi sự ảnh hưởng của Trung Quốc về kinh tế, được coi như là một nước cờ mới của Hoa Kỳ nhưng rất khó để Hoa Kỳ có thể thuyết phục Cuba thay đổi ý kiến.

Ngoài ra, Nga cũng quan tâm tới việc xây dựng cơ sở hạ tầng mặt đất tại Cuba, phục vụ cho hệ thống định vị Glonass, qua đó cung cấp cho La Habana công nghệ, sản phẩm và dịch vụ trong lĩnh vực định vị toàn cầu và viễn thông vệ tinh. 

Chiến lược về dầu mỏ

Vịnh Caribe trong vùng đặc quyền kinh tế của Cu Ba có trử lượng dầu mỏ và khí khá lớn. Do cấm vận của Mỹ, Cu Ba không đủ khả năng cả về vốn liếng và công nghệ để khai thác. Nước Nga xa xôi có đủ điều kiện kỹ thuật thì lại rơi vào khủng hoảng đến nay mới phục hồi được nền kinh tế nhưng chưa đủ sức để đầu tư, mở rộng vào lĩnh vực tốn kém này. Trong điều kiện cận kề, nếu các nhà tư bản Mỹ vươn tới thì sẽ có rất nhiều lợi thế.

Lâu nay, ngành công nghiệp dầu mỏ và khí đốt của Cuba đã để ngỏ cánh cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài. Song, dưới sức ép từ lệnh cấm vận từ Mỹ, một số công ty đi đầu trong lĩnh vực công nghệ khoan nước sâu trên thế giới đã khước từ tới Havana. Do đó, Cuba chỉ có thể sản xuất ở mức 55.000 thùng dầu mỗi ngày. Trong đó, 1/3 sản lượng do công ty Sherritt International của Canada đảm trách.

Tuy nhiên, Cuba hiện đang cần 155.000 thùng dầu/ngày. Để lấp khoảng trống, Cuba đã ký hợp đồng mua dầu của Venezuela từ dưới thời Tổng thống Hugo Chavez. Nếu so sánh, thì chỉ riêng một dàn khoan nước sâu lớn của Mỹ tại Vịnh Mexico đã có thể sản xuất 200.000 thùng dầu/ngày

Tại Cuba ngày 11/7, các quan chức Nga và Cuba đã ký kết một loạt văn kiện hợp tác trên các lĩnh vực khí đốt, công nghiệp, y tế, cơ sở hạ tầng và phòng chống thiên tai. Theo thỏa thuận ký kết, tập đoàn năng lượng Rosneft (Nga) sẽ hỗ trợ cho công ty dầu khí Cupet (Cuba) khai thác dầu tại các mỏ đang hoạt động cũng như thăm dò và phát triển mỏ dầu khí ngoài khơi.

Nga cũng ký hợp đồng hợp tác xây dựng bốn trung tâm năng lượng phục vụ các nhà máy nhiệt điện của Cuba, với trị giá trên 1,6 tỷ USD. Theo số liệu thống kê, sản lượng dầu mỏ của Cuba hiện chỉ ở mức 55.000 thùng/ngày, nhưng trữ lượng dầu mỏ của Cuba được ước tính khoảng 124 triệu thùng, chủ yếu tại các vùng biển xung quanh quốc đảo này.

Người Mỹ quyết không thể chậm chân trước một nguồn lợi có nguy cơ rơi vào tay người Nga. Tuy nhiên, dầu mỏ không phải là thứ chính yếu.

Đừng vội mừng khi nước Mỹ bình thường hóa quan hệ, thậm chí dở bỏ lệnh cấm vận với Cu Ba. Vì rằng, với sự đối đầu như hiện nay, không dễ gì cả Mỹ và Nga sẽ cùng dắt tay nhau đến Cu Ba để nhảy điệu Các na van.