TỔNG GIÁM MỤC BÙI VĂN ĐỌC: "ƯU TIÊN CỦA GIÁO HỘI LÀ RAO GIẢNG CHỨ KHÔNG PHẢI LÀ ĐẤT ĐAI"

Mẹ Đốp

"Ưu tiên của giáo hội là rao giảng chứ không phải là đất đai". Đó là một trong các nội dung được Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam nhân việc ông này kết thúc chuyến đi Roma tham dự "Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới Ngoại thường lần thứ 2 về gia đình và  hội nghị thường niên kỳ 2 năm 2014 của Hội đồng Giám mục Việt Nam trong tuần qua. 

Theo phóng viên Gia Minh, RFA (Băng Kok, Thái Lan) thì tổng giám mục Bùi Văn Đọc đã chia sẻ "thông tin về Thượng Hội đồng Giám mục Thế giới Ngoại thường lần thứ 2 về gia đình tại Roma mà Ngài có tham dự" trước khi đi vào trả lời các câu hỏi của Phóng viên này đặt ra trong cuộc trao đổi. Tiếp đó, ông này đã thông báo thêm một số nội dung được cho là cốt lõi được các Giám mục đề cập tới tại Hội nghị Thường niên kỳ II của Hội đồng Giám mục Việt Nam diễn ra từ chiều ngày 27 tháng 10, 2014 cho đến hết ngày 30 tại Tòa Giám mục Nha Trang. Cụ thể, ông Đọc cho biết: "Trong đó có hai vấn đề là vấn đề Học viện Công giáo sắp hình thành. Bàn kỹ lưỡng vấn đề đó để làm sao tiến hành càng nhanh càng tốt. Bàn về vấn đề chỗ, rồi vấn đề giáo sư…, bàn tỉ mỉ khá chi tiết. Thứ hai bàn về vấn đề La Vang. Còn vấn đề gia đình thì chỉ có thủ tục bầu người đi dự Thượng Hội đồng sắp tới, vì Thượng Hội đồng vừa rồi là ngoại thường. Nhưng theo lệnh của Tòa Thánh thì vấn đề bầu chưa được tiết lộ, khi nào Tòa thánh phê chuẩn rồi thì mới được tiết lộ là ai được bầu".  


Tổng Giám mục cũng chia sẻ về việc Giáo hội Công giáo tham gia vào "giáo dục và y tế trong tình hình hiện nay" sau khi được hỏi "Nhưng như thế chưa đúng nguyện vọng của giáo hội muốn góp phần?": Điều đó thì chưa, minh không thể đòi ‘tuyệt đối’ được đâu, vì ngay ở nước ngoài cũng đâu có được. Và như thế, theo cách nói của Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc thì không phải Nhà nước Việt Nam là duy nhất áp dụng chính sách hạn chế việc tham gia của giáo hội các tôn giáo, trong đó Giáo hội Công giáo không phải là ngoại lệ vào lĩnh vực y tế, giáo dục. "Điều đó thì chưa, minh không thể đòi ‘tuyệt đối’ được đâu, vì ngay ở nước ngoài cũng đâu có được". Về lí do cho việc đa số các Nhà nước chưa sẵn sàng cho việc này thì vô vàn và theo ông Đọc thì "Vì bây giờ có vấn đề tách biệt giáo hội với nhà nước mà (laicism). Vấn đề tách biệt nên đâu phải dễ dàng, nước khác cũng vậy thôi. Dĩ nhiên giáo hội mong mỏi nhiều hơn, chờ đợi nhiều hơn". Tuy nhiên, lí do này mới đúng có một nửa, việc tách biệt giáo hội với nhà nước không phải là ý chí của Nhà nước, các nhà nước ở nhiều quốc gia luôn muốn thiết lập mối quan hệ có lợi theo tinh thần hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Việc Giáo hội và Nhà nước đang tồn tại một khoảng cách vô hình nên chăng cần được làm rõ ở khía cạnh ý chí của Giáo hội? Nghĩa là giáo hội các tôn giáo (kể cả Công giáo) nên chăng khỏa lấp, san phẳng sự khác biệt đó từ chính mình, thay đổi từ chính mình để khiến cái rào cản vô định đó biến mất để Giáo hội có thể tham gia sâu hơn, rộng khắp hơn vào các lĩnh vực mà Nhà nước có lợi thế, khả năng. 

Cũng xin được nói thêm rằng, tương tự như việc đến bây giờ Nhà nước Việt Nam vẫn khước từ thiết lập Quan hệ ngoại giao chính thức (hình thức đặt Đại sứ quán) với Tòa thánh Vatican, việc Nhà nước áp dụng chính sách hạn chế việc giáo hội tham gia vào các lĩnh vực trong đời sống xã hội xuất phát từ những vấn đề lịch sử. Mối tương quan về lịch sử (Chủ nghĩa thực dân đế quốc xâm lược Việt Nam có sự tiếp tay, dẫn dụ từ giáo hội một số tôn giáo) và những thứ mặc cảm chưa thể nào cởi bỏ khiến không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia từng gánh chịu vấn nạn đó ái ngại và khó có thái độ cởi mở trong vấn đề này. Cho nên, dù chưa nói đúng cái lí do mặc dù có thế mạnh về lĩnh vực y tế, giáo dục nhưng giáo hội vẫn chưa phép được dấn thân nhưng về cơ bản Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc đã nói đúng tinh thần, cái cốt lõi trong vấn đề mang tính hạn định ấy. 

Đáng chú ý hơn hết thảy, khi được Phóng viên Gia Minh đặt ra câu hỏi: "Về điều kiện có điều kiện cơ sở vật chất, Đức tổng giám mục có thấy trước đây giáo hội có những cơ sở vật chất mà nhà nước đã trưng thu mà đến nay chưa trả, đến nay giáo hội Việt Nam có ý kiến ra sao?", Tổng giám mục Phao lô Bùi Văn Đọc đã trả lời: "Chuyện bây giờ là từ từ, chứ nó không phải ưu tiên số một. Từ từ, khi nào có thể đòi lại được thì mình đòi lại. Ưu tiên số một của giáo hội là rao giảng, loan báo Tin mừng. Bao giờ cũng vậy, từ xưa đến nay cũng vậy. Còn trường hay đất đai thì từ từ, chỗ nào thấy được thì nói giao lại, còn chỗ nào chưa được thì từ từ, nhưng không phải là ưu tiên số một". 

Tôi tin chắc rằng, ai cũng hiểu lí do tại sao Phóng viên của RFA lại đưa ra cho Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc một chủ để có thể nói là không mới nhưng rất hiện thời và chứa đựng nhiều giá trị thời sự. Khởi phát từ lí do cơ sở vật chất của giáo hội cũng như đất đai trước đây của Giáo hội Công giáo nhiều hơn vấn đề hiện thời, Nhà nước đã tịch thu và sử dụng sau những biến cố lịch sử lớn gắn với công cuộc chống ngoại xâm, cải tạo XHCN, các tổ chức giáo hội cơ sở đã dấy lên phong trào đòi lại quỹ đất, cơ sở thờ tự có nguồn gốc tôn giáo. Có thể đơn cử những trường hợp điển hình như vụ đất đai tại Tam Tòa (Quảng Bình), Cồn Dầu (Đà Nẵng), Thái Hà - Nhà Chung (Hà Nội), hàng loạt điểm lấn chiếm, chuyển nhượng, hiến nhượng đất đai trái pháp luật xảy ra ở các xứ, họ đạo tại địa phận Vinh (Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình) và gần đây nhất là vụ Hồ Ba Giang (Hà Nội) đã, đang cho thấy đó không còn là những hành động tự phát, nhất thời mà cơ hồ đã mang tính đồng loạt. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra ở đây là có bao nhiều trường hợp trong số nêu trên có căn cứ hợp pháp về việc đòi lại? Phải chăng có lúc, có nơi vấn đề giáo quyền, thần quyền và đức tin đang được xem như là một thứ vũ khí hòng thực hiện được ý đồ trên! 

Chia sẻ của Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc đã phần nào cho thấy, đó không hẳn là "Chủ trương" chung của toàn giáo hội, nó đơn giản là ý chí của một số kẻ "Đục nước béo cò" khi nhân danh một thứ lí lẽ không đáng được nói lên để thực hiện. Phát biểu của Tổng Giám mục Bùi Văn Đọc một lần nữa khẳng định Giáo hội Công giáo không cổ súy cho cái cách đòi lại bất chấp pháp luật như thế. "Quốc có quốc pháp gia có gia quy", Giáo hội các tôn giáo không thể tự cho mình cái quyền "đứng trên", "đứng ngoài" pháp luật của Nhà nước. Thiết nghĩ, các Linh mục, giáo dân nơi địa phận Vinh cũng nên nghe theo mà hành động./.